Latem 2008 roku odbył się konkurs na najlepsze gospodarstwo ekologiczne   w województwie małopolskim . Jest to  wojewódzka część Konkursu organizowanego na szczeblu krajowym przez Centrum Doradztwa Rolniczego w Radomiu. Konkurs ten będzie  kontynuowany również w roku bieżącym. W Małopolsce zgłoszono w 2008  roku do konkursu 13 gospodarstw w dwóch kategoriach : ekologia i środowisko oraz ekologiczne gospodarstwo towarowe.Konkurencja była wyrównana a gospodarstwa stały na podobnym wysokim poziomie. W  pierwszej kategorii ekologia i środowisko przyznano dwa  pierwsze miejsca  panu Janowi Nawieśniakowi  z Maszkowa powiat Krakowski  oraz Bogdanowi Pawelcowi ze wsi Nieczajna Dolna pow. Dąbrowa Tarnowska. Natomiast w kategorii drugiej ekologiczne gospodarstwo towarowe przyznano   również dwie równorzędne nagrody dla Pana Andrzeja Przybycienia z Niezwojowic pow. Proszowice oraz dla Kazimierza Furczonia z Leśnicy pow. Tatrzański. Wszyscy uczestniczący w konkursie rolnicy otrzymali nagrody. W kolejnych numerach Doradcy  chcemy przybliżyć wszystkie nagrodzone gospodarstwa. Gospodarstwo Pana Jana  Nawieśniaka z Maszkowa. Pan Jan Nawieśniak prowadzi swoje  gospodarstwo ekologiczne w Maszkowie w gminie Iwanowice. Maszków leży przy drodze warszawskiej  . Jadąc od Krakowa za Michałowicami   zjeżdżamy w lewo  z drogi głównej . Po przejechaniu kilkuset metrów  drogą gminną , duża tablica informuje nas , że do gospodarstwa ekologicznego jeszcze tylko trzysta metrów. Jesteśmy w gospodarstwie. Wokół   roztacza się piękna panorama na całą gminę Iwanowice i na Kraków.  W tym miejscu  na południowym stoku stało  kiedyś grodzisko z którego pozostały  jeszcze  tylko resztki ruin  Klasztoru Sióstr Klarysek. Nowy dom  tonący w kwiatach  to zasługa siostry  pana  Nawieśniaka. Zadbane zabudowania inwentarskie , dużo  maszyn  i narzędzi rolniczych. Maszyny dostosowane do ekologii, choć już nie pierwszej młodości,  lśnią . Widać, że właściciel  dba o sprzęt rolniczy, maluje go i konserwuje  . Siewnik Kujawiak choć  pamięta połowę ubiegłego wieku wygląda jak fabrycznie nowy. Jako doradca zaglądam czasem do gospodarstwa, ale nigdy nie spotkałem gospodarza odpoczywającego .Wciąż coś poprawia, coś remontuje , wymyśla jakieś innowacje .W swoim gospodarstwie  Pan Jan uprawia wiele różnych gatunków roślin upraw  rolniczych , warzywniczych , sadowniczych .Uprawia też  warzywa  pod folią . A  wszystko to  w małym nie przekraczającym  pięciu hektarów gospodarstwie.  Ziemniaki ,zboża, ogórki , pomidory, bób , sałata ,  cebula , czosnek , truskawka i.in. Uprawy  te  przegradzane są pasami  nagietka i aksamitki . To sposób  biologicznej  walki ze szkodnikami roślin uprawnych .Ładnie utrzymany budynek inwentarski  dla bydła , gdzie ważnym nabytkiem   jest krowa rasy  Polskiej Czerwonej   zakupiona u  Ojców Cystersów w  Szczyrzycu .  Świeże  mleko idzie  jak woda.    Jajka od kur zielononóżek   są rozchwytywane.  Chów  kur zielononóżek  trochę utrudniają lisy . Z  dwuhektarowego  sadu   śliwowego  znaczną  część plonu gospodarz suszy w specjalnie  do tego  skonstruowanej dużej suszarni . Śliwy ekologicznej brakuje na rynku dlatego jej  ceny są korzystne.  Malina i  porzeczka ekologiczna sprzedawane są  bezpośrednio w gospodarstwie  lub  przerabiane na soki a niewielka pasieka służy rodzinie  przede wszystkim na własne potrzeby.  W budynku inwentarskim i wokół niego porządek. Obornik  zawsze ułożony w kostkę ,ubity i przykryty żeby nie było strat. Dżdżownice Kalifornijskie przerabiają komposty . Pod ścianą  w beczkach kiszą się ziołowe środki ochrony roślin odpowiednio oznaczone i  opisane. Właściciel czerpie dochody tylko z gospodarstwa. Tak musi gospodarować aby zapewnić wyżywienie rodzinie, jak najwięcej produktów wywieźć na rynek  i  przy tym zapewnić jeszcze  z gospodarstwa  pasze dla bydła i drobiu.Tu nic się nie marnuje , sad wykorzystywany jest  także jako pastwisko. Certyfikat  gospodarstwa ekologicznego Gospodarz uzyskał już przed 8 laty . Dużo czyta i cały czas  dokształca się  w zakresie rolnictwa ekologicznego . Ściśle współpracuje z MODR Karniowice . Posiada   własną bibliotekę wydawnictw ekologicznych. Do gospodarstwa Pana Jana  często zaglądają uczniowie szkół rolniczych , studenci , doradcy a czasem dziennikarze . Pan Nawieśniak  brał udział w  wielu audycjach radiowych i telewizyjnych . Jest człowiekiem gościnnym , chętnie się też dzieli  z innymi bogatą wiedzą na temat rolnictwa ekologicznego.  Codziennie wcześnie rano po zadaniu pasz zwierzętom  pakuje do swego poloneza towar  i  wyrusza w drogę . Stałym odbiorcom regularnie dostarcza : mleko, jaja, warzywa, owoce , ziemniaki  i wszystko co tylko aktualnie jest w gospodarstwie  wyprodukowane. Ma  odbiorców produktów ekologicznych w promieniu 15 km. Pan Nawieśniak skarży się tylko na brak czasu. Rolnictwo ekologiczne kocha i mógłby o nim opowiadać godzinami .Chętnie zwiększyłby  powierzchnię gospodarstwa gdyby tylko można było dokupić  lub  wydzierżawić grunty.  Prowadzenie gospodarstwa systemem ekologicznym  to  przede wszystkim  metody agrotechniczne , mechaniczne i fizyczne.  W walce z chwastami to główne zabiegi opielaczem  międzyrzędowym , ręczne wyrywanie chwastów czy ręczne  zbieranie stonki itp. Produkty ekologiczne  są smaczne   mają   dobry  zapach  i  są  rozchwytywane . Gospodarz  nie ma  problemów ze zbytem. Sprzedałby  ich dużo więcej gdyby  tylko mógł zwiększyć powierzchnię gospodarstwa. Dużo czasu gospodarzowi  pochłania również działalność społeczna . Przed blisko dwoma laty wraz z innymi zapalonymi do działania rolnikami założył Małopolskie Stowarzyszenie Rolników Ekologicznych ,,Natura,, i jest jego prezesem. Ponieważ rośnie ilość gospodarstw ekologicznych w Małopolsce a  dystrybucja ekologicznej żywności  słaba, stowarzyszenie  chce pomagać  rolnikom ekologicznym w sprzedaży produktów na rynku. Trzeba przyznać ,że stowarzyszenie „Natura „  działa prężnie. Tylko w roku 2008 zorganizowało 12 Targów Żywności Ekologicznej. Stowarzyszenie  to liczy  już ponad 100 rolników z województwa małopolskiego. Posiada już własną stronę internetową  ww. natura .krakow.pl, podjęło współpracę z Urzędem Marszałkowskim , ze Starostwem , niektórymi Urzędami Gmin. Dobrze układa się Panu Nawieśniakowi współpraca z Urzędem Gminy Iwanowice i Wójtem Panem  Zbigniewem Tomaszkiem. Pan Nawieśniak uczestniczy  w programie Leader który obejmuje swą działalnością kilka sąsiednich gmin.  W stowarzyszeniu pomagają mu  inni rolnicy ekologiczni   jak Państwo  Zofia i Stanisław Misztalowie , Wioletta i Krystian Kmitowie, Państwo Lucyna i  Marek   Gawłowie ,  Pan Rober  Tracz , Pani Cecylia Strojny , Pani   Krystyna Godzikowa, Pan Andrzej Jonak ,Państwo  Anna i Adam Suskowie. Bardzo dobrze zaowocowała w 2008 roku współpraca z Urzędem Marszałkowskim Województwa  Małopolskiego. Pozyskano grant który  w części pokrył  w części  koszty organizacyjne Targów Żywności Ekologicznej. Targi odbywały się w okresie letnim i jesiennym w  wielu miejscowościach naszego województwa i w samym Krakowie ( w obrębie kościoła w Bieżanowie). Działalność  Pana Jana Nawieśniaka  jest doskonałym przykładem połączenia pracy w rolnictwie z pracą społeczną która przynosi wymierne korzyści  rolnikom ekologicznym Małopolski.  

 

Jan Pajdzik